Hatch Lettering – tabblad Steken: onderlaag, trekcompensatie en connectors (met resultaten uit de praktijk)

Introductie: Lettering Object Properties begrijpen

Lettering is de "handdruk" van je borduurbedrijf. Het is vaak het eerste waar een klant naar kijkt, en het is ook de snelste manier om het verschil te zien tussen strak productie-werk en een hobby-uitstraling. Als je tekst dun, krasserig of ongelijk oogt vergeleken met de strakke vector op je scherm: geen paniek. De oplossing is zelden alleen "een vetter lettertype kiezen". Het echte verschil maak je in Lettering Object Properties—en dan vooral in het tabblad Steken.

Machinaal borduren is een fysieke strijd tegen spanning en textuur. Software-instellingen zijn je plan, maar de stof is het slagveld. In deze deep-dive leer je de drie belangrijkste hefbomen in Hatch die bepalen of je lettering de sprong van pixels naar draad overleeft: Onderlaag (Underlay), Trekcompensatie (Pull Compensation) en Connectors.

We blijven dicht bij de Hatch-workflow, maar voegen de "werkvloer-logica" toe die verspilde kledingstukken, onnodige proefrondes en frustratie bij die allerlaatste letter voorkomt.

Wat je na afloop kunt

• Onderlaag lezen en kiezen: Niet op gevoel, maar op functie—wat doet elke structuur fysiek in de stof?
• Slim in lagen werken: Twee onderlagen bewust combineren om wegzakken en verschuiven te voorkomen.
• Push-pull beheersen: Trekcompensatie instellen met een veilige startwaarde zodat letters hun dikte houden op zachte stoffen.
• Snijmomenten voorspellen: Exact weten wanneer Hatch automatisch trimt tussen letters met de 2,00 mm-regel—en wanneer je dat handmatig wilt overrulen voor snelheid of netheid.

Onderlaag: de fundering van goed borduurwerk

Onderlaag wordt door beginners soms gezien als "extra steken zonder reden" die alleen maar tijd kosten. Dat is een riskante gedachte. In het tabblad Steken moet je onderlaag zien als wapening in beton. De tutorial benoemt het digitale doel, maar de fysieke realiteit is: onderlaag hecht je borduurvlies aan je stof vóórdat de zichtbare satijn-/vulsteken worden gelegd.

In Hatch Lettering-objecten heb je vijf onderlaagtypes in de dropdown:

• Center Run: een eenvoudige lijn door het midden.
• Double Zigzag: zware structurele ondersteuning.
• Edge Run: volgt de vorm net binnen de rand.
• Tatami: veldvulling voor bredere kolommen.
• Zigzag: standaard ondersteuning voor loft/structuur.
  
  Belangrijk

  je kunt twee onderlagen tegelijk toepassen. Dat is geen overkill; dat is techniek.

Waarom onderlaag telt (de praktijk van uitlijning/registratie)

In productie gebruik je onderlaag om drie typische problemen te bestrijden:

1. Stofdrift: Door duizenden perforaties wil de stof gaan kruipen. Een Center Run of Edge Run "nagelt" de stof aan het borduurvlies, zodat je pasnauwkeurigheid behouden blijft.
2. Wegzakken in pool (sink): Op textuur (piqué, fleece, badstof) verdwijnen steken graag in de vezels. Zigzag vormt een net/scaffold dat de satijnsteken omhoog houdt.
3. Ruw oppervlak: Bobbelige stoffen geven rafelige randen in letters. Onderlaag "egaliseert" voordat de satijnkolom eroverheen loopt.

Praktijkcheck (kijken en luisteren): Onderlaag hoort er uit te zien als een lichte schets. Als het al bijna volledig de stofkleur afdekt, bouw je te zwaar. Tijdens het stikken klinkt onderlaag meestal lichter en ritmischer; als het zwaar/bonkend klinkt, is je eerste laag mogelijk te dicht voor die stof.

Onderlaag kan veel corrigeren, maar niet alles. Als je inspannen inconsistent is (te los of juist "drum tight" waardoor je de stof uitrekt), gaan zelfs perfecte instellingen mis. Daarom stappen veel shops met wisselende tekstkwaliteit over op een magnetische borduurring. Door gelijkmatige magnetische druk in plaats van schroefwrijving verminder je vervorming én ringafdrukken, waardoor je onderlaag niet "overuren" hoeft te draaien.

Waar vind je het tabblad Steken?

Selecteer je lettering-object (in de tutorial wordt “ORE” geselecteerd). Ga naar het paneel Object Properties rechts in je interface en klik op Steken. Dit is je commandocentrum voor lettering.

De juiste onderlaag kiezen per stof

De tutorial laat een belangrijke volgorde zien: Underlay 1 van Center Run naar Zigzag, en daarna naar Double Zigzag. Let goed op de roze wireframe/preview: die laat de "skeletbouw" zien die je aan het maken bent.

Stofgestuurde onderlaagkeuze (shop-logica)

Niet gokken—kies op basis van structuur en oppervlak:

• De ankerlaag (Center Run): Voor stabiele geweven stoffen (katoen, denim) wanneer je vooral het borduurvlies wilt vastzetten met minimale bulk.
• De scaffold (Zigzag / Double Zigzag): Voor badstof en fleece (en andere pool/nap). Je wilt de vezels platleggen zodat de satijnsteek bovenop blijft liggen. Double Zigzag kruist in twee richtingen en geeft de stevigste "netwerking".
• De randbewaker (Edge Run): Sterk op piqué knit (polo’s) en andere ruwe/gestructureerde breisels. Het helpt de rand van de satijnkolom strak te houden zodat je minder kartelranden krijgt.

Let op bij kleine tekst: Zware onderlaag op kleine letters kan de vorm laten "dichtlopen" of blob-achtig maken. Bij kleine hoogtes is minder vaak beter.

Underlay 1 + Underlay 2 combineren (de "combo")

In de tutorial worden zowel Underlay 1 als Underlay 2 aangezet. Zie dit als een gecontroleerde dubbele fundering voor lastige materialen.

Een praktische combinatie voor piqué/polo-achtige stoffen:

1. Underlay 1: Edge Run (definieert de rand).
2. Underlay 2: Zigzag (geeft lift/ondersteuning in het midden).

Zo krijg je scherpere randen én meer dekking.

Zigzag-onderlaag finetunen voor meer dekking

Standaardinstellingen zijn op hoge pool soms te open. De tutorial laat zien dat je de dekking kunt verhogen door de zigzag-parameters aan te passen:

• Steeklengte (Zigzag): 10,00 mm
• Steekafstand (Zigzag): 3,00 mm (lager = dichter)

Praktijkcheck: Als je de afstand extreem klein maakt, wordt je onderlaag bijna een bovenvulling. Dat kan lettering stug maken. Je zoekt ondersteuning, geen "pantser".

Voorkomen dat onderlaag zichtbaar wordt in krappe bochten

Een klassieker in de praktijk: op ruwe stoffen zoals piqué knit werkt Edge Run goed, maar in krappe bochten van kleine letters kan de onderlaag aan de binnenkant zichtbaar worden.

De oplossing in Hatch: pas Margin from edge aan. Door de marge iets verder naar binnen te zetten, verstop je de onderlaag onder de satijnkolom.

Voorbereidingschecklist (voor je gaat testen)

Een perfecte digitalisering kan alsnog mislukken door een slechte fysieke setup. Werk daarom met een vaste pre-flight:

• Verbruiksartikelen:
  • Naald: gebruik een frisse naald. (In de praktijk: ballpoint voor knit, sharp voor geweven.)
  • Onderdraad: controleer spanning/consistentie vóór je lettering gaat beoordelen.
  • Schaartje: een klein, gebogen knippertje voor sprongsteken helpt bij nette samples.
  • Borduurvlies: test op dezelfde combinatie stof + borduurvlies als de echte opdracht.
• Onderhoud:
  • Pluiscontrole: maak het spoelhuisgebied schoon; pluis beïnvloedt spanning en kan juist bij smalle letters problemen geven.
• Inspanstrategie:
  • Als je last hebt van ringafdrukken of je wilt sneller en consistenter inspannen, is een inspanstation voor machinaal borduren een logische stap om herhaalbaarheid te verhogen.

Wat is trekcompensatie (Pull Compensation) en waarom heb je het nodig?

Pull Compensation is één van de belangrijkste instellingen om te voorkomen dat lettering "te smal" uitborduurt.

De pull-effect fysica: Tijdens het borduren staat de draad onder spanning. Die spanning trekt de stofranden naar binnen.

• Gevolg: een kolom die je digitaal op 2,0 mm tekent, kan fysiek smaller uitkomen.
• Zichtbaar resultaat: letters lijken dun, onrustig of krijgen openingen waar je ze niet verwacht.

In de demo staat de waarde op 0,17 mm, met 0,20 mm als aanbevolen gemiddelde startwaarde.

Trekcompensatie instellen (stappen)

1. Selecteer je lettering-blok.
2. Ga naar Steken > Pull Compensation.
3. Actie: pas de waarde aan.
4. Visuele check: in de preview zie je dat de paarse steek-simulatie iets buiten de vectorlijn gaat liggen. Dat "over-stikken" compenseert de krimp naar binnen.

Startwaarde kiezen (praktische richtlijn)

De tutorial geeft de kernregel: hoe steviger de stof, hoe minder compensatie; hoe zachter, hoe meer. Houd daarbij in gedachten:

• Te veel compensatie: vormverlies; counters (bijv. in een ‘o’) kunnen dichtlopen.
• Te weinig compensatie: dunne, krasserige letters die lichter ogen dan op het scherm.

Een veilige werkwijze is: begin rond 0,20 mm, test op je echte stof, en verhoog in kleine stappen tot de lettervorm klopt.

Beslislogica: stof → onderlaag + trekcompensatie

Gebruik dit als snelle workflow vóór je sample:

1. Is de stof hoogpolig (badstof/fleece)?
   • Ja: kies Zigzag of Double Zigzag als onderlaag om de pool plat te leggen; test trekcompensatie vanaf 0,20 mm en corrigeer op basis van sample.
   • Nee: ga door.
2. Is de stof ruw/gestructureerd (piqué knit)?
   • Ja: probeer Edge Run en corrigeer Margin from edge als je onderlaag ziet in bochten; test trekcompensatie vanaf 0,20 mm.
   • Nee: ga door.
3. Is de stof zacht/instabiel (bijv. fijne interlock)?
   • Ja: verwacht meer pull-effect; verhoog trekcompensatie stap voor stap en test. Goede, consistente grip tijdens inspannen is hier cruciaal—dit is waar magnetische borduurringen vaak helpen omdat ze gelijkmatig klemmen zonder de stof te forceren.
   • Nee: Center Run met een bescheiden startwaarde voor trekcompensatie is vaak voldoende.
4. Is je font heel klein?
   • Ja: wees voorzichtig met zware onderlaag en grote compensatie; kleine letters lopen sneller dicht.

Connectors beheren: automatisch trimmen vs. handmatig sturen

Connectors zijn de "routes" die de machine neemt tussen letters. Ze bepalen of de machine alleen springt (jump) of ook afhecht en knipt (trim).

De tutorial benadrukt de 2,00 mm-regel voor Lettering-objecten:

• Afstand > 2,00 mm: Hatch genereert automatisch een trim (tie-off, knip, tie-in).
• Afstand < 2,00 mm: Hatch laat de machine doorgaans springen zonder te knippen.

De 2,00 mm-regel (impact op productie en kwaliteit)

Waarom dit in de praktijk telt:

• Snelheid: elke trimcyclus kost tijd. Veel trims tussen letters kunnen je doorlooptijd merkbaar verhogen.
• Netheid: een jump kan zichtbaar zijn (zeker bij hoog contrast), terwijl trims weer extra draadstaartjes geven.

Praktijkkeuze: bij kritische zichtbaarheid (lichte stof/donkere draad) is trimmen vaak veiliger. Bij robuuste stoffen en bulkproductie kan springen sneller zijn, mits je nabewerking (knippen) in je workflow meeneemt.

Trim forceren (handmatige override)

Als Hatch automatisch wil springen maar jij wilt knippen (bijvoorbeeld voor netheid of bij lastige overgangen), gebruik dan het Trim-icoon in de context toolbar (schaar-symbool). Daarmee dwing je een "tie-off en cut" af, onafhankelijk van de afstand.

Tie-off methodes

Knippen zonder goed afhechten kan loslopen na wassen. De tutorial toont twee opties:

• Satin Method (Bow Tie): standaard en betrouwbaar; geeft een voelbaar klein afhechtpunt.
• Tatami: verstopt de afhechting in de steeklijn; werkt het best als er genoeg steekdata is om het te verbergen.

Operationele checklist (vaste test-routine)

Borduur nooit meteen op het eindproduct zonder deze routine:

• Selectiecheck: bewerk je het hele lettering-object, niet per ongeluk één onderdeel?
• Eén variabele tegelijk: verander niet tegelijk onderlaag én trekcompensatie tijdens testen—anders weet je niet wat het effect gaf.
• Afstandscheck: zoom in op connectors: zie je spronglijnen of trim-symbolen, en klopt dat met je verwachting rond 2 mm?
• Versiebeheer: bewaar als "Project_Test1", "Project_Test2" zodat je altijd terug kunt.
• Sample-regel: test op een reststuk van dezelfde stof + hetzelfde borduurvlies als productie.

Kwaliteitscontrole

Je sample is klaar. Beoordeel hem niet vluchtig—controleer gericht.

Visuele checks

• Leesbaarheid: houd het op armlengte; blijft de tekst helder?
• Bochten: zie je onderlaag in binnenbochten ("spoorrails")? Dan moet je Edge Run-marge naar binnen.
• Pool/loft: op fleece/badstof: verdwijnt de satijnsteek in de vezels? Dan heb je meer Zigzag/Double Zigzag nodig.

Tactiele checks

• Stugheid: voelt het als karton? Dan is onderlaag/dichtheid te zwaar.
• Rimpeling/puckering: kan wijzen op te veel spanning/trek in de stof of een te agressieve instelling.

Productiechecks (herhaalbaarheid)

• Kun je dit 10 keer achter elkaar met hetzelfde resultaat?
• Als de eerste perfect is en later verslechtert, is je inspanning mogelijk niet constant. In dat geval zijn inspanstations interessant omdat ze de kracht en positie bij het inspannen standaardiseren.

Problemen oplossen

Als het misgaat: niet gokken. Gebruik deze diagnose-logica.

1) Steken zakken weg in de pool ("verdwijnende" letters)

• Symptoom: tekst oogt begraven/dun; kleurdekking is zwak.
• Waarschijnlijke oorzaak: te weinig onderlaag voor de textuur.
• Oplossing: kies Zigzag of Double Zigzag om de pool plat te leggen en de satijnsteek te ondersteunen.

2) Onderlaag zichtbaar in bochten ("spoorrails")

• Symptoom: rechte lijntjes zichtbaar in de binnenkant van rondingen.
• Waarschijnlijke oorzaak: Edge Run ligt te dicht bij de rand.
• Oplossing: verhoog Margin from edge zodat de onderlaag verder onder de satijnkolom valt.

3) Letters zijn te smal/dun

• Symptoom: lettering mist gewicht t.o.v. het scherm.
• Waarschijnlijke oorzaak: pull-effect op zachte stof.
• Oplossing: verhoog Pull Compensation stap voor stap; startpunt uit de tutorial is 0,20 mm.

4) Te veel trims / rommelige achterkant

• Symptoom: de machine knipt voortdurend; veel draadstaartjes.
• Waarschijnlijke oorzaak: letterafstand > 2 mm triggert auto-trims.
• Oplossing: als het kan, zet letters dichter bij elkaar zodat Hatch minder trims genereert, of forceer trims alleen waar het echt nodig is.

Resultaat

Met deze instellingen maak je van standaard Hatch-lettering een productie-waardige afwerking:

• Onderlaag: je fundering—Zigzag/Double Zigzag voor pool, Edge Run voor strakke randen op ruwe knit.
• Trekcompensatie: je correctie tegen fysica—begin rond 0,20 mm en test op je echte stof.
• Connectors: je efficiëntie-regelaar—gebruik de 2,00 mm-drempel bewust om snelheid en netheid te balanceren.

Laatste inzicht: software kan fysica niet wegtoveren. Als je instellingen kloppen maar je stof slecht is ingespannen, blijft het resultaat wisselend. Consistente grip (bijvoorbeeld met een magnetische borduurring), passend borduurvlies en testen op de echte stof zijn de gewoontes die het verschil maken tussen "oké" en professioneel.