Bez kombinowania: bandana „na obrożę” na Brother NV180 — czyste tamborkowanie, ostry czubek i odwracalne wykończenie, które sprzedaje się samo

· EmbroideryHoop
Ten praktyczny poradnik prowadzi krok po kroku przez wykonanie odwracalnej bandany „na obrożę” z haftem łapki na bawełnie, szytej i haftowanej na Brother NV180 w tamborku 4x4. Dostajesz dokładne punkty pozycjonowania (6" w poziomie, 5" w dół), sprawdzony „stos” stabilizacji ograniczający marszczenie przy gęstych wzorach, nawyki tamborkowania zmniejszające ryzyko prucia i powtórek oraz sekwencję szycia dającą ostry czubek i schludny tunel na obrożę — plus kontrolne checklisty, ostrzeżenia BHP i sensowne ścieżki usprawnień pod powtarzalną produkcję.
Oświadczenie o prawach autorskich

Tylko komentarz do nauki. Ta strona jest notatką/omówieniem do celów edukacyjnych dotyczących pracy oryginalnego autora (twórcy). Wszelkie prawa należą do autora. Nie udostępniamy ponownie ani nie rozpowszechniamy materiału.

Jeśli to możliwe, obejrzyj oryginalny film na kanale twórcy i wesprzyj go przez subskrypcję. Jedno kliknięcie pomaga tworzyć czytelniejsze instrukcje, poprawia jakość testów i nagrań. Możesz to zrobić przyciskiem „Subskrybuj” poniżej.

Jeśli jesteś właścicielem praw i chcesz wprowadzić korektę, dodać źródło lub usunąć fragment, skontaktuj się z nami przez formularz kontaktowy — szybko zareagujemy.

Spis treści

Domowy projekt w standardzie „pro”: kompletna instrukcja bandany „na obrożę”

Od „domowej kluski” do „sklepowej precyzji” w jedno popołudnie

Jeśli kiedykolwiek wyhaftowałaś/wyhaftowałeś mały, gęsty wzór (np. łapkę), a potem zobaczyłaś/zobaczyłeś, że bawełna pofalowała jak mapa warstwicowa — albo czubek bandany wyszedł bardziej „łyżeczką” niż ostrym trójkątem — to nie jest kwestia „braku talentu”. Haft to fizyka: naprężenie nici walczy ze splotem tkaniny.

Z perspektywy pracy z operatorami najczęściej widać ten sam schemat: początkujący skupiają się na wzorze, a profesjonaliści na stabilizacji i powtarzalnym tamborkowaniu. Brother NV180 z filmu spokojnie daje radę, ale różnica między „projektem hobbystycznym” a „produktem do sprzedaży” leży w przygotowaniu, sposobie zapinania w ramie hafciarskiej i geometrii szwów.

W tym poradniku rozkładamy bandanę „na obrożę” na czynniki pierwsze. Nie tylko „co zrobić”, ale też „po czym poznać, że robisz to dobrze” — wzrokowo, dotykowo i na słuch.

Rylee holding up the finished brown dog bandana showing the paw print embroidery.
Introduction

1. Stabilność to inżynieria: dlaczego materiały robią różnicę

Haft obciąża tkaninę. Nawet standardowy wzór w polu 4x4" potrafi mieć tysiące wkłuć, a przy gęstym wypełnieniu bawełna bez wsparcia zacznie się ściągać.

Budujemy tu materiał kompozytowy: Bawełna + warstwa termoprzylepna + stabilizator.

Profesjonalna lista materiałów (z logiką doboru)

Nie bierz „pierwszego lepszego”. W filmie działa następujący zestaw:

  • Maszyna: Brother NV180 (lub podobna maszyna jednoigłowa).
  • Rama hafciarska: standardowy tamborek 4x4" (100x100 mm).
  • Tkanina: 100% bawełna, dobrze wyprasowana na płasko.
  • Stabilizacja 1 (na tkaninie): termoprzylepny odrywany (iron-on tear-away) — przyklejany żelazkiem do lewej strony.
  • Stabilizacja 2 (pod spodem): stabilizator wycinany (cutaway) — dokładany pod spód przy tamborkowaniu.
  • Narzędzia pomocnicze z filmu: mini żelazko / craft iron, linijka patchworkowa, pisak Frixion, klipsy Wonder Clips, nożyczki.

Dlaczego „kanapka” z dwóch stabilizatorów działa

W filmie gęstość ściegów jest powodem, dla którego dokładana jest druga warstwa.

  1. Termoprzylepny odrywany: usztywnia bawełnę zanim trafi do tamborka, ograniczając rozciąganie w trakcie zapinania w ramie hafciarskiej.
  2. Wycinany (cutaway): daje „szkielet” pod haft — przy gęstych wkłuciach tkanina jest osłabiana i bez stałego wsparcia łatwiej o falowanie.

Wskazówka produkcyjna: Jeśli robisz serię (kilkanaście sztuk i więcej), rozważ stacja do tamborkowania do haftu maszynowego. Powtarzalne ustawienie materiału i stała siła docisku ograniczają różnice między sztukami.

Rylee holding the 4x4 embroidery hoop and the paper pattern.
Explaining equipment size

2. „Niewidoczne” przygotowanie: minimalizacja ryzyka zanim igła ruszy

Większość problemów powstaje jeszcze przed startem haftu. Tu eliminujemy typowe źródła błędów.

Protokół przygotowania — krok po kroku

  1. Formatka: wytnij kwadrat tkaniny 12" x 12" (zapas ułatwia i tamborkowanie, i późniejsze krojenie wykroju).
  2. Przyklejenie stabilizacji: przyprasuj termoprzylepny odrywany do lewej strony całej formatki 12x12.
    • Kontrola dotykowa: tkanina powinna być wyraźnie sztywniejsza. Jeśli nadal „leje się” jak sama bawełna, docisk/czas/temperatura były za małe.
  3. Druga warstwa: przygotuj stabilizator wycinany większy niż pole tamborka.
  4. Próba na ścinku: w filmie pada zalecenie testowego przeszycia wzoru na wybranym materiale — to najszybszy sposób, żeby nie zepsuć właściwego elementu.

Ostrzeżenie: bezpieczeństwo pracy
Trzymaj palce, luźne rękawy, włosy i sznurki z dala od igielnicy i dźwigni podciągacza. Przy obcinaniu nitek w okolicy igły zawsze zdejmij stopę z pedału lub zablokuj sterowanie maszyny.

Checklist „Start / Nie startuj”

  • Tkanina ma 12" x 12" i jest idealnie rozprasowana.
  • Stabilizator termoprzylepny jest przyklejony równo (bez pęcherzy).
  • Bębenek/nić dolna jest przygotowana (unikniesz przerwania w połowie haftu).
  • Tor prowadzenia nici jest czysty (bez kłaczków).
Using a small craft iron to fuse stabilizer to the green fabric on a wool mat.
Stabilizing

3. Precyzyjne pozycjonowanie: geometria „6 + 5”

„Na oko” często wychodzi krzywo, a na psiej szyi od razu widać, że haft nie siedzi w osi.

Współrzędne z filmu

  1. Rozłóż formatkę 12" x 12" na płasko.
  2. Zmierz 6" wzdłuż górnej krawędzi (środek w poziomie).
  3. Od górnej krawędzi odmierz 5" w dół.
  4. W tym punkcie narysuj krzyżyk (oś pozioma i pionowa) pisakiem Frixion — to środek wzoru.

W praktyce pilnuj, żeby linie były proste — w filmie jest podkreślone, że znaczniki mają być możliwie równe i blisko środka pola tamborka.

Przy pracy „na ilość” Stacje do tamborkowania pomagają, bo ustawiasz znacznik do fizycznej siatki i nie polegasz wyłącznie na oku.

Marking crosshairs on the fabric with a red Frixion pen and yellow quilting ruler.
Marking fabric

4. Zapinanie w ramie hafciarskiej: poślizg vs. odciski ramy

To najtrudniejsza umiejętność manualna w hafcie — i najczęstsze źródło powtórek.

Metoda standardowa (tamborek cierny)

  1. Połóż zewnętrzną część tamborka na stabilnej powierzchni.
  2. Ułóż stabilizator wycinany na tamborku.
  3. Na wierzch połóż tkaninę z przyklejonym stabilizatorem termoprzylepnym.
  4. Wyrównaj krzyżyk do plastikowej siatki/ramki pozycjonującej tamborka.
  5. Wciśnij wewnętrzną część tamborka prosto w dół.
  6. Dokręć śrubę „na palce” (bez siłowania się).

Co znaczy „ciasno, ale nie na bęben” (kotwica sensoryczna)

W filmie pada ważne sformułowanie: materiał ma być „snug but not tight”. W praktyce:

  • Test palca: lekko przejedź palcem po materiale — nie powinien się przesuwać.
  • Test stuknięcia: delikatnie stuknij — ma być tępy, płaski odgłos.
    • Jeśli naciągniesz jak membranę, bawełna po haftowaniu „odpuści” i pojawią się fale.
    • Jeśli jest luźno, wzór może wyjść gorzej w pasowaniu, a ściegi będą „pracować” na materiale.

Usprawnienie: tamborki magnetyczne

Jeśli regularnie walczysz z odciskami ramy (ślady po ramie) albo męczy Cię dokręcanie śruby, wtedy warto rozważyć zmianę narzędzia. W kontekście tego projektu sensownie brzmi Tamborek 4x4 do Brother w wersji magnetycznej — materiał układasz i domykasz magnesy, bez tarcia typowego dla tamborka ciernego.

Ostrzeżenie: bezpieczeństwo magnesów
Magnesy neodymowe mogą mocno przyciąć skórę. Trzymaj je co najmniej 6" od rozruszników serca, kart płatniczych i zegarków mechanicznych. Nie pozwalaj, aby dwa magnesy „strzeliły” do siebie bez kontroli.

Aligning the plastic hoop grid with the red marks on the fabric while hooping.
Hooping

5. Haftowanie: wykonanie wzoru

Zamocuj tamborek w maszynie i upewnij się, że start wzoru wypada w okolicy zaznaczonego środka.

Monitorowanie w trakcie

  • Obserwuj pierwsze chwile haftu — czy nić schodzi płynnie i nic nie haczy.
  • Po zakończeniu zdejmij pracę z tamborka, usuń nadmiar stabilizatora i rozprasuj.

W filmie po haftowaniu pojawia się też etap „porządkowania”: odcięcie/oczyszczenie stabilizacji od spodu i wygładzenie materiału żelazkiem.

Close up of the embroidery machine stitching the green paw print fill.
Embroidery

6. Krojenie: precyzja i zasada „bez składania” dla elementu z haftem

Elementu z haftem nie kroi się „na złożeniu”, bo trudno zagwarantować idealne ustawienie haftu względem osi wykroju.

Metoda z filmu

  1. Przód (z haftem): rozłóż papierowy wykrój na płasko, wycentruj go na hafcie, odrysuj kształt pisakiem Frixion i wytnij nożyczkami.
  2. Tył (bez haftu): możesz wyciąć standardowo na złożeniu.
Cutting away the excess stabilizer from the back of the hoop.
Cleanup
Tracing the paper pattern onto the fabric using the Frixion pen to center the embroidery.
Pattern tracing

7. Geometria szwów: prasowanie to część konstrukcji

Bez prasowania bandana będzie „napompowana” i mniej równa.

Szew górny

  1. Złóż elementy prawą stroną do prawej (RST).
  2. Zszyj górną krawędź z zapasem 1/4".
  3. Rozłóż elementy i rozprasuj szew — w filmie jest pokazane prowadzenie żelazka i „otwieranie” szwu palcem, żeby nie robiły się zgrubienia.
Two fabric pieces clipped together at the top edge with red Wonder Clips.
Assembly prep
Pressing the seam allowance open with thumb and iron.
Pressing

8. Tunel na obrożę (kanał): podwinięcie i stębnowanie

To miejsce pracuje przy zakładaniu na obrożę, więc ma być równe i mocne.

  1. Podwójne podwinięcie: na krótkich bokach (lewą stroną do góry) zaprasuj 1/4", potem jeszcze raz 1/4", żeby schować surową krawędź.
  2. Stębnowanie: przeszyj jak najbliżej zagiętej krawędzi.
    • W filmie ustawiony jest ścieg prosty o długości 3 mm — daje czystsze, „bardziej pro” stębnowanie.

Uwaga o organizacji stanowiska: Przy seryjnej pracy ustaw prasowanie obok maszyny — to jest realna część Akcesoria do tamborkowania do hafciarki workflow, bo skraca czas między operacjami.

Ironing the double-fold hem on the side edge to create the collar channel.
Hemming
Sewing machine foot stitching down the hem fold.
Topstitching hem

Checklist przed zszyciem boków

  • Górny szew jest rozprasowany na płasko.
  • Podwinięcia boków są równe i przeszyte blisko krawędzi.
  • W tunelu nie wystają nitki ani surowe brzegi.

9. Ostry czubek: przycięcie końcówki

To najprostszy trik, który robi największą różnicę w wyglądzie.

  1. Złóż bandanę na pół prawą stroną do prawej i wyrównaj krawędzie.
  2. Zszyj dwa boki po skosie z zapasem 1/4".
  3. Klucz: zanim wywiniesz na prawą stronę, przytnij sam czubek ("square off") — blisko szwu, ale bez przecięcia nitek. Dzięki temu po wywinięciu czubek będzie ostry, a nie „nabity” nadmiarem materiału.
The bandana folded in triangular shape, secured with clips along the diagonals.
Final assembly
Cutting off the sharp tip (point) of the stitched triangle.
Trimming

10. Wywinięcie i wykończenie: stębnowanie 3 mm

Wywiń bandanę na prawą stronę przez otwory tunelu. Rozprasuj na płasko.

Na koniec wystębnuj dwa skośne boki (kształt „V”) ściegiem prostym o długości 3 mm, prowadząc szew równo przy krawędzi.

Topstitching the final diagonal edges of the turned bandana.
Finishing touches

Kontrola jakości (QC) gotowej sztuki

  • Czubek jest ostry (bez „kulki” z materiału).
  • Haft jest wizualnie wycentrowany.
  • Stabilizator nie wychodzi na prawą stronę.
  • Tunel jest drożny (przeciągnij linijkę, żeby sprawdzić).
  • Nitki są obcięte na czysto.

11. Drzewko decyzyjne: jak dobrać stabilizację

Nie zgaduj — trzymaj się logiki.

  • Scenariusz A: lekki kontur (redwork)
    • Rozwiązanie: 1 warstwa odrywanego.
  • Scenariusz B: gęsty wzór (jak łapka z filmu)
    • Rozwiązanie: termoprzylepny odrywany (na tkaninie) + wycinany (pod spodem).
  • Scenariusz C: dzianina elastyczna
    • Rozwiązanie: siatka/mesh + odrywany; nie pracuj na samym odrywanym.

12. Diagnostyka: gdy coś pójdzie nie tak

Nawet doświadczonym się zdarza. Poniżej szybka tabela ratunkowa.

Objaw Prawdopodobna przyczyna Szybka naprawa (niski koszt) Zapobieganie (wysoki efekt)
„Gniazdo” nitek pod płytką Nić górna wyskoczyła z prowadzenia / utrata naprężenia. Zatrzymaj, ostrożnie usuń nitki i przeprowadź nawleczenie nici górnej od początku (stopka w górze). Kontroluj płynne podawanie nici i czyść tor z kłaczków.
Igła łamie się od razu Pociąganie materiału podczas szycia lub krzywa/uszkodzona igła. Wymień igłę, nie „pomagaj” prowadzić tamborka. Upewnij się, że nic nie blokuje ruchu tamborka.
Fale/marszczenie wokół haftu Zbyt mocne naciągnięcie w tamborku („na bęben”). Tego elementu zwykle nie da się „odmarszczyć” po fakcie. Zapinaj „ciasno, ale nie na bęben”; rozważ Tamborek magnetyczny do brother, żeby ograniczyć rozciąganie tarciem.
Biała nić dolna wychodzi na wierzch Niewłaściwe naprężenie (zwykle za mocna nić górna lub problem z czystością). Delikatnie zmniejsz naprężenie nici górnej i sprawdź nawleczenie. Wyczyść okolice bębenka i tor nici — kłaczki często „udają” problem z naprężeniem.

13. Od hobby do małej produkcji: drabinka narzędzi

Gdy pojawiają się zamówienia na 20–100 sztuk, najdroższy staje się czas.

Poziom 1: Entuzjasta (stan wyjściowy)

  • Narzędzia: standardowy tamborek, klipsy/szpilki, nożyczki.
  • Wąskie gardło: wolne przepinanie, zmęczenie dłoni, możliwe ślady po ramie.
  • Sygnał do zmiany: gdy więcej czasu schodzi na zapinanie w ramie hafciarskiej niż na sam haft.

Poziom 2: Efektywność (upgrade narzędzia)

  • Rozwiązanie: tamborki magnetyczne.
  • Dlaczego: szybsze ładowanie, mniej tarcia, łatwiejsza powtarzalność przy serii.

Poziom 3: Przepustowość (upgrade parku maszynowego)

  • Rozwiązanie: wieloigłowa maszyna hafciarska.
  • Dlaczego: przy wielokolorowych projektach ręczne zmiany nici spowalniają najbardziej.

Opanuj fundamenty: stabilizacja, precyzyjne znaczniki i powtarzalne tamborkowanie. A gdy wolumen zacznie „boleć w ręce” — wtedy narzędzia (magnesy) realnie robią różnicę.

FAQ

  • Q: Na jednoigłowej hafciarce Brother NV180, jaki zestaw stabilizacji najlepiej ogranicza marszczenie przy gęstym wzorze łapki 4x4 na bawełnie?
    A: Zastosuj układ dwuwarstwowy: termoprzylepny odrywany przyklejony do tkaniny + warstwa stabilizatora wycinanego pod spodem.
    • Przyprasuj termoprzylepny odrywany do całej lewej strony kwadratu bawełny 12" x 12" przed tamborkowaniem.
    • Dołóż stabilizator wycinany pod spód podczas zapinania w ramie hafciarskiej, aby nie „uciekał” w trakcie haftu.
    • Zrób próbę haftu na ścinku zanim przejdziesz na właściwy przód bandany.
    • Kontrola sukcesu: po przyprasowaniu materiał jest wyraźnie sztywniejszy, a po hafcie okolice wzoru leżą płasko, bez fal.
    • Jeśli nadal faluje: sprawdź, czy nie tamborkujesz zbyt mocno (ma być „ciasno”, nie „na bęben”) oraz czy igła i tor nici są w dobrym stanie.
  • Q: Na Brother NV180, jak ocenić naprężenie nici na podstawie wyglądu nici dolnej na spodzie satyny podczas próby?
    A: Trzymaj się zasady „środkowej 1/3”: nić dolna powinna być widoczna w środkowej jednej trzeciej kolumny satynowej na spodzie.
    • Wykonaj małą próbkę na ścinku z tym samym materiałem i stabilizacją.
    • Oceniaj przede wszystkim pola satynowe/wypełnienia, nie tylko kontury.
    • Reguluj dopiero po wykluczeniu podstaw: jeśli nić górna pokazuje się na spodzie, najpierw przeprowadź ponowne nawleczenie nici górnej (stopka w górze), bo to częsta przyczyna utraty naprężenia.
    • Kontrola sukcesu: na spodzie satyny widać nić dolną w centrum, a nie „zalanie” przez nić górną.
    • Jeśli nadal źle: wyczyść kłaczki z okolic naprężacza i bębenka.
  • Q: Przy standardowym tamborku ciernym 4x4 w Brother NV180 — jak mocno zapinać bawełnę, żeby uniknąć rozciągnięcia i późniejszego pofalowania?
    A: Zapinaj „ciasno, ale nie na bęben”, bo rozciągnięta bawełna po czasie wróci i ściągnie haft.
    • Po wyrównaniu krzyżyka do siatki tamborka wciśnij wewnętrzną część prosto w dół — nie naciągaj materiału podczas osadzania.
    • Test palca: materiał nie powinien się ślizgać pod lekkim muśnięciem.
    • Test stuknięcia: ma być tępy „thump”, nie wysoki „ping”.
    • Kontrola sukcesu: powierzchnia jest stabilna i nie zachowuje się jak napięta membrana.
    • Jeśli nadal faluje: przetamborkuj od zera; jeśli powtarza się problem ze śladami po ramie lub dokręcaniem śruby, rozważ tamborek magnetyczny.
  • Q: Na Brother NV180, jak najszybciej i bezpiecznie opanować „gniazdo” nitek pod płytką, gdy nić górna wyskoczy z dźwigni podciągacza?
    A: Zatrzymaj maszynę i przeprowadź pełne ponowne nawleczenie nici górnej przy stopce w górze.
    • Ostrożnie usuń splątane nitki — nie wyrywaj materiału.
    • Podnieś stopkę i nawlecz nić górną od szpulki do igły od początku, żeby nić poprawnie weszła w talerzyki naprężacza.
    • Sprawdź, czy nić schodzi płynnie i usuń kłaczki z toru prowadzenia.
    • Kontrola sukcesu: pierwsze ściegi są czyste, bez pętelek od spodu, a dźwięk pracy wraca do równego rytmu.
    • Jeśli nadal się dzieje: wymień igłę i sprawdź poprawne założenie nici dolnej.
  • Q: Na Brother NV180, co najczęściej powoduje natychmiastowe łamanie igły na starcie haftu i jaka jest najszybsza bezpieczna naprawa?
    A: Najczęściej to pociąganie materiału podczas szycia albo start na krzywej/uszkodzonej igle — wymień igłę i nie dotykaj pracującego tamborka.
    • Załóż nową igłę hafciarską i nie wywieraj bocznego nacisku na materiał.
    • Upewnij się, że tor ruchu tamborka jest wolny i nic nie zostanie uderzone.
    • Pierwsze ściegi obserwuj uważnie — bez „pomagania” w prowadzeniu.
    • Kontrola sukcesu: brak ostrego „kliku”, a tamborek porusza się swobodnie.
    • Jeśli nadal łamie: sprawdź, czy tamborek jest poprawnie osadzony i czy start nie wypada zbyt blisko krawędzi/elementów tamborka.
  • Q: Jakie zasady BHP stosować przy obcinaniu nitek lub pracy blisko igielnicy w Brother NV180?
    A: Zabezpiecz się przed przypadkowym startem: zdejmij stopę z pedału lub zablokuj sterowanie zanim ręce znajdą się przy igle.
    • Trzymaj palce, rękawy, włosy i sznurki z dala od ruchomych elementów.
    • Zatrzymaj maszynę całkowicie przed obcinaniem nitek przy igle.
    • Nie wkładaj rąk do strefy pracy, gdy maszyna szyje.
    • Kontrola sukcesu: maszyna nie może ruszyć przypadkowo, gdy dłonie są przy igle.
    • Jeśli masz wątpliwości: stosuj procedury zatrzymania/blokady z instrukcji Brother NV180.
  • Q: Jakie zasady bezpieczeństwa obowiązują przy używaniu magnetycznych tamborków podczas pracy na Brother (kompatybilny setup)?
    A: Traktuj magnesy jak przemysłowe zagrożenie przycięcia i trzymaj je z dala od wrażliwych urządzeń.
    • Domykaj magnesy kontrolowanie, bez „strzału” dwóch elementów.
    • Trzymaj tamborki magnetyczne co najmniej 6" od rozruszników serca, kart płatniczych i zegarków mechanicznych.
    • Nie wkładaj palców w strefę docisku przed zamknięciem.
    • Kontrola sukcesu: materiał jest pewnie zaciśnięty, bez śladów po ramie i bez bolesnych przycięć.
    • Jeśli zdarza się przycięcie: zwolnij ruch i trzymaj stałą rutynę układania materiału.
  • Q: Dla rosnącego „side business” z bandanami — kiedy przejść ze standardowych tamborków Brother NV180 na magnetyczne, a kiedy bardziej opłaca się wieloigłowa maszyna?
    A: Ulepszaj warstwowo: najpierw technika, potem tamborki magnetyczne, a wieloigłowa maszyna dopiero wtedy, gdy zmiany kolorów blokują przepustowość.
    • Poziom 1 (Technika): standardowe tamborki wystarczą, jeśli tamborkowanie jest powtarzalne i nie zostawia śladów.
    • Poziom 2 (Narzędzie): wybierz tamborki magnetyczne, gdy ślady po ramie, zmęczenie dłoni od śruby lub wolne przepinanie zabierają czas.
    • Poziom 3 (Wydajność): rozważ wieloigłową maszynę, gdy wielokolorowe wzory wymagają ciągłych przerw na przewlekanie i chcesz prowadzić serie.
    • Kontrola sukcesu: czas produkcji spada (mniej przepinania i przestojów), a jakość ściegu pozostaje stabilna.
    • Jeśli nadal „nie idzie szybciej”: ustandaryzuj przygotowanie (prasowanie + znaczniki + stabilizacja) — większość problemów z „tempem” to w praktyce problemy z powtarzalnością.